Chúng ta sinh ra giữa một bí ẩn,
một bí ẩn đã đeo đuổi chúng ta ít nhất từ khi ta là con người.
Chúng ta tỉnh dậy trên thế giới nhỏ bé này
dưới một bầu trời đầy sao,
như một đứa trẻ bị bỏ rơi trên thềm cửa,
không hề có thông tin nào giải thích chúng ta đến từ đâu, chúng ta là ai,
hay vũ trụ này xuất hiện như thế nào.
Và không biết làm cách nào để kết thúc sự cô đơn trong vũ trụ của chúng ta.
Chúng ta đã phải tự tìm hiểu tất cả mọi thứ.
Thứ tốt nhất chúng ta có là trí thông minh của chúng ta,
đặc biệt là khả năng nhận diện các quy luật, được mài sắc sau hàng ngàn năm tiến hóa.
Những người giỏi phát hiện con mồi và thú ăn thịt, phân biệt các loài cây độc và cây bổ dưỡng,
họ sẽ có cơ hội để sống và sinh sản cao hơn.
Họ sống sót và truyền lại các gen giúp nhận diện các quy luật
với lợi thế hiển nhiên của nó.
Các nền văn hóa trên khắp hành tinh cùng nhìn lên các vì sao giống nhau
và nhìn thấy những hình ảnh khác nhau.
Chúng ta dùng khả năng nhận diện các quy luật trong tự nhiên này
để đọc bộ lịch của bầu trời.
Thông điệp được viết trên những vì sao nói cho các tổ tiên của chúng ta biết
khi nào thì hạ trại và khi nào thì di chuyển.
Khi nào những đàn thú di cư, khi nào mưa và mùa lạnh sẽ tới.
Và khi nào thì chúng sẽ tạm ngừng.
Khi họ thấy sự liên quan trực tiếp giữa chuyển động của những vì sao
và vòng tuần hoàn mùa của sự sống trên Trái Đất,
họ kết luận, một cách tự nhiên, rằng những gì xảy ra trên kia
hẳn phải được nhắm đến chúng ta ở dưới này.
Cũng có lý, phải không?
Nếu bầu trời là một bộ lịch và ai đó viết ghi chú lên đó,
nó còn là gì nữa nếu không phải một thông điệp?
Và vì vậy, khi trật tự trên trời đột nhiên bị xáo trộn bởi sự xuất hiện của một ngôi sao chổi...
họ coi đó là chuyện rất nghiêm trọng tới mình.
Chúng ta có thể trách gì họ?
Hồi đó, họ không có lời giải thích hợp lý nào khác…
…cho những gì đang xảy ra.
Đây là từ rất lâu trước khi bất cứ ai từng hình dung Trái Đất
như một hành tinh tự quay quanh một trục nghiêng,
di chuyển quanh Mặt Trời.
Mọi nền văn minh cổ đại của con người đều mắc phải cùng một sai lầm,
một ngôi sao chổi hẳn phải là một thông điệp,
gửi tới bởi các vị thần... hoặc một vị Chúa.
Và gần như luôn luôn, các tổ tiên của chúng ta đều kết luận
rằng đó là tin xấu.
Không quan trọng nếu bạn là một người Aztec cổ đại,
Người Anglo-Saxon, người Babylon, hay Hindu.
Sao chổi là điềm báo trước sự diệt vong.
Sự khác biệt duy nhất
là loại thảm họa nào đang được báo trước.
"Thảm họa", bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ cho từ "sao xấu".
Với những người Masai ở Đông Phi,
sao chổi nghĩa là có nạn đói.
Với người Zulu ở phía Nam,
nó thông báo chiến tranh.
Với người Eghap ở phía Tây,
nó có nghĩa “dịch bệnh”.
Với người Djaga vùng Zaire,
nó cụ thể là “bệnh đậu mùa”.
Với hàng xóm của họ, người Luba,
một ngôi sao chổi báo trước cái chết của một thủ lĩnh.
Người Trung Quốc cổ đại làm việc cực kỳ có hệ thống.
Bắt đầu từ khoảng năm 1400 trước Công Nguyên,
họ bắt đầu ghi chép và phân loại
sự xuất hiện của các ngôi sao chổi.
Sao chổi có ba đuôi
là thiên tai trên toàn quốc.
Sao chổi có bốn đuôi
báo trước một đại dịch đang sắp đến.
Tài năng của con người trong việc nhận diện các quy luật
là một con dao hai lưỡi.
Chúng ta đặc biệt giỏi trong việc tìm ra các quy luật,
kể cả khi chẳng có quy luật nào ở đó--
còn được gọi là "nhận nhầm quy luật"
Chúng ta khao khát một ý nghĩa lớn,
khao khát các dấu hiệu cho thấy sự tồn tại của chúng ta
có một ý nghĩa đặc biệt với vũ trụ này.
Đến mức chúng ta đã quá háo hức tự lừa cả chính mình và những người khác,
để thấy hình ảnh Chúa hiện lên trên một cái bánh mì nướng
hoặc tìm thấy những lời cảnh báo từ các ngôi sao chổi.
Ngày nay, chúng ta biết chính xác sao chổi từ đâu mà có
và chúng được làm từ gì.
Con tàu của Trí Tưởng Tượng,
chạy bằng cả khoa học và sự choáng ngợp,
có thể đưa chúng ta đi bất cứ đâu trong không-thời gian.
Nó có thể đi nhanh hơn ánh sáng và giúp ta nhìn thấy được những thứ
không thể thấy được.
Nó đang đưa chúng ta tới một vương quốc bí ẩn
cách xa đúng một năm ánh sáng tính từ Mặt Trời.
Quần thể thế giới này là gì đây?
Có phải nó được sắp xếp bởi sinh vật ngoài hành tinh?
Không.
Chỉ là trọng lực thôi.
Đây là những khối tuyết từ nghìn xưa,
những ngọn núi trôi nổi làm từ băng và đá,
những gì còn sót lại từ sự khai sinh của Hệ Mặt Trời.
Nó được gọi là Đám mây Oort,
đặt theo tên Jan Oort, nhà thiên văn người Hà Lan
người đã đoán trước sự tồn tại của nó
từ năm 1950.
Khi đó ông đang cố giải thích một nghịch lý.
Có rất nhiều cách để một sao chổi chết.
Bởi vì chúng cắt ngang quỹ đạo của các hành tinh,
các sao chổi liên tục va chạm với chúng.
Sao chổi được làm phần lớn từ băng, nên mỗi lần chúng lại gần Mặt Trời,
chúng nhỏ đi một phần do bị bay hơi.
Và sau khoảng vài ngàn chuyến đi, lớp băng của chúng sẽ mất hẳn,
và những gì còn sót lại sẽ trở thành một thiên thạch.
Sao chổi có thể bị trọng lực ném ra khỏi Hệ Mặt Trời
... bị lưu đày ngoài vũ trụ.
Vậy nhưng, bằng cách nào đó, các sao chổi cứ tiếp tục xuất hiện.
Oort và các nhà thiên văn khác tự hỏi, "Các sao chổi đến từ đâu?"
Oort tính toán tốc độ sao chổi xuất hiện và kết luận rằng hẳn phải có
một quần thể lớn hình cầu khổng lồ, rộng vài năm ánh sáng,
bao xung quanh Mặt Trời.
Lập luận của Oort vẫn đứng vững,
kể cả sau rất nhiều khám phá thêm về các sao chổi và Hệ Mặt Trời trong vài thập kỷ sau đó.
Vậy nhưng, Đám mây Oort vẫn là một cảnh tượng chưa ai thấy bao giờ.
Mà chúng ta cũng không thể.
Ở ngoài đây rất tối.
Và mỗi sao chổi cũng cách xa hàng xóm gần nhất của nó
ngang với Trái Đất xa Sao Thổ.
Nhưng khoa học cho chúng ta những sức mạnh của riêng mình.
Nó cho Jan Oort tài tiên tri.
Oort cũng là người đầu tiên ước lượng được chính xác
khoảng cách giữa Mặt Trời và tâm của Dải Ngân Hà.
Điều đó có một ý nghĩa lớn--
tìm ra được vị trí của chúng ta trong Dải Ngân Hà.
Mặt Trời của ta ở vào khoảng 30.000 năm ánh sáng tính từ tâm.
Oort cũng đồng thời là người đầu tiên dùng kính viễn vọng radio
để vẽ lại cấu trúc xoắn của Dải Ngân Hà.
Và ông khám phá ra rằng trung tâm thiên hà của chúng ta
là một nơi đầy những vụ nổ khổng lồ,
bằng chứng đầu tiên cho thấy có thể có một hố đen khổng lồ đang ẩn nấp ở đó.
Liệu việc hầu hết trong chúng ta biết tên những kẻ giết người,
nhưng lại chưa bao giờ nghe đến Jan Oort có nói lên điều gì về chúng ta không?
Đám mây Oort quá khổng lồ
tới nỗi một ngôi sao chổi phải mất khoảng một triệu năm
để hoàn tất một hành trình vòng quanh Mặt Trời.
Ngoài đây, ở rìa xa nhất của Hệ Mặt Trời,
chỉ cần một cú kéo trọng lực nhẹ từ một ngôi sao ngang qua
cũng có thể giải phóng một vài trong các ngôi sao chổi này
khỏi kết nối trọng lực của nó với Mặt Trời.
Một vài sao chổi bị ném ra khỏi Hệ Mặt Trời
để lang thang giữa vũ trụ.
Nhưng với những sao chổi còn lại, mọi chuyện lại khác.
Sao chổi này đang lao về phía Mặt Trời,
tăng dần tốc độ trong một cú rơi tự do liên tục kéo dài đến hàng trăm nghìn năm.
Khi trọng lực của Sao Hải Vương kéo nó lại một chút,
lộ trình của nó sẽ có một thay đổi nhỏ.
Sao Mộc khổng lồ, vật thể to lớn nhất
trong toàn Thái Dương hệ--
chỉ sau Mặt Trời-- hút các sao chổi
với lực hút trọng lực cực mạnh của nó,
bẻ cong đường đi sao chổi.
Khi sao chổi chạm đến phần bên trong của Hệ Mặt Trời...
nhiệt từ Mặt Trời đốt nóng nó.
Một sự biến đổi tuyệt đẹp bắt đầu.
Tảng băng cằn cỗi, đen đúa này
giờ rực lên một hào quang lộng lẫy...
và một cái đuôi.
Những lớp này kể lại câu chuyện
về cách sao chổi hình thành,
gần bốn tỷ năm trước đây.
Trong 40.000 thế hệ của nhân loại,
chắc đã phải có khoảng 100.000 lần sao chổi sáng xuất hiện.
Trong tất cả những lần đó,
chúng ta chỉ có thể nhìn lên và băn khoăn trong vô vọng,
như những tù nhân của Trái Đất, không thể dựa vào ai khác
để tìm một lời giải thích mà không phải từ nỗi sợ hãi của chúng ta
Nhưng rồi, một tình bạn bắt đầu giữa hai con người đã dẫn đến
một thay đổi cách mạng trong tư duy con người.
Isaac Newton và Edmond Halley khi đó chưa hề biết
nhưng sự cộng tác của họ rốt cục sẽ giải phóng chúng ta
khỏi sự giam hãm dài đằng đẵng trên thế giới nhỏ bé này.
Ngôi sao chổi năm 1664
đã khiến khắp cả Châu Âu run sợ,
và nỗi sợ đó dường như đã đúng khi nạn Dịch hạch
và trận hỏa hoạn thành London liên tiếp xuất hiện.
Nó, với mái tóc dài đỏ máu,
một ngôi sao rực cháy đe dọa cả thế giới
với nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh.
Với các hoàng tử, nó là cái chết...
với các vương quốc, họa sát thương...
với tài sản, chắc chắn mất mát...
với người chăn nuôi, dịch bệnh trên thú,
với người nông dân, mất mùa,
với các thủy thủ, nó mang bão,
với các thành phố, các cuộc nổi loạn.
Nhưng với một đứa trẻ,
sao chổi hoàn toàn không phải là thứ đáng sợ chút nào.
Với cậu, nó là một thứ kỳ diệu.
Như tất cả chúng ta, Edmond Halley sinh ra đã tò mò.
Không thể tin được!
Ông may mắn vì có một người cha luôn khuyến khích
và nuôi dưỡng trí tò mò của ông,
mua cho ông những công cụ khoa học tốt nhất,
và còn tài trợ cho chuyến hành trình của ông
để vẽ tấm bản đồ sao chính xác đầu tiên của Nam Bán cầu.
Halley bỏ Đại học Oxford khi 20 tuổi,
và dong thuyền tới St. Helena,
một hòn đảo bên dưới Xích đạo, gần bờ biển Tây châu Phi.
Không thể tin được!
Vấn đề là ở chỗ, không ai bảo Halley
rằng thời tiết ở St. Helena
khá là tệ--ông đã mất đến 12 tháng khó nhọc
mới quan sát đủ sao ở phía Nam để tạo tấm bản đồ.
Bên cạnh những vì sao cũ được đặt tên từ thời Hy Lạp giờ có thêm…
… những vì sao của thế giới và thời đại mới,
một con chim, một cái compa, một con chim thiên đường.
Khi Halley trở về nhà với nửa kia của bầu trời,
tấm bản đồ của ông đã tạo tiếng vang lớn.
Giờ các nhà buôn và nhà thám hiểm đã có thể định hướng nhờ các vì sao
từ mọi nơi trên Trái Đất.
Vào thời điểm đó, Hội Hoàng gia London
là trung tâm trung chuyển của các khám phá khoa học trên toàn thế giới.
Câu khẩu hiệu của nó, "Nullius in verba",
đã tổng hợp lại trọng tâm của nghiên cứu khoa học.
Nó là tiếng Latin, có nghĩa là "hãy tự mình kiểm chứng"
Nói một cách khác, "chất vấn các thế lực”.
Bản đồ sao của Halley thu hút sự chú ý
của người đứng đầu Hội đồng Thí nghiệm.
Tôi sẽ cho bạn thấy ông ta nếu có thể,
nhưng không tấm chân dung nào của Robert Hooke còn lại đến ngày nay,
chỉ có những miêu tả bằng lời của những người cùng thời với ông.
Họ miêu tả ông "gầy, còng, xấu xí."
Ông có lẽ là nhà phát minh lớn nhất cho tới thời điểm đó.
và bất chấp ngoại hình của mình,
ông vẫn là khách mời được săn đón nhất tại các bữa tiệc ở London.
Tại sao?
Trí tò mò vô tận của Hooke
quan tâm đến tất cả mọi thứ.
Hooke đã khám phá ra những vũ trụ siêu nhỏ,
ngày nay ta vẫn gọi nó bằng cái tên ông ấy đặt, tế bào.
Hooke khám phá ra tế bào khi nhìn
vào một mẩu vỏ gỗ sồi qua một phát minh khác của ông,
kính hiển vi kép.
Ông đã tiên đoán các mặt của thuyết tiến hóa Darwin
từ trước gần 200 năm.
Hooke đồng thời cũng cải tiến kính viễn vọng.
Những bức vẽ của ông về các vật thể thiên văn ông tìm thấy
thể hiện tính chính xác đến khác thường của ông.
Sau khi trận Đại Hỏa hoạn hủy diệt London vào năm 1666,
Hooke hợp tác với kiến trúc sư Christopher Wren
để thiết kế và xây dựng lại thành phố.
Hooke là nhà thí nghiệm tiên phong của thời kỳ đó.
Sử dụng lò xo,
ông đã tạo ra “Định luật đàn hồi”
ngày nay còn được biết đến với tên gọi “Định luật Hooke”.
Ông cải tiến bơm không khí,
đỉnh cao của công nghệ thời bấy giờ,
và dùng nó để thí nghiệm về hô hấp và âm thanh.
Và ông cũng thí nghiệm với ma túy từ cây gai dầu.
Ông báo cáo lại trong một cuộc họp của Hội đồng Hoàng gia
rằng một người bạn làm thuyền trưởng của ông
"đã thử nghiệm nó thường xuyên đến nỗi
không còn thấy sợ gì nữa,
chỉ thấy cười."
Nhưng cà phê mới là dạng chất gây nghiện được ưa thích tại Anh vào thế kỷ 17.
Các quán cà phê nổi lên trên khắp London.
Đây là nơi mọi người đến để thu thập tin tức,
để bắt đầu các dự án, và để tranh luận về các ý tưởng.
Quán cà phê là một ốc đảo của sự công bằng
giữa một xã hội nặng về giai cấp.
Ở đây, một người nghèo không cần phải nhường ghế
cho một người giàu, hay chấp nhận quan điểm của người đó.
Nó như một dạng phòng thí nghiệm của dân chủ.
Trong bầu không khí đặc mùi cà phê này,
Halley và Hooke gặp Christopher Wren để bàn về một bí ẩn lớn.
Tại sao các hành tinh lại di chuyển như vậy?
Như nhà thiên văn Johannes Kepler đã chứng minh
gần 80 năm trước đó,
quỹ đạo của các hành tinh quanh Mặt Trời
không phải là tròn hoàn hảo, mà thực ra là có hình elip.
và rằng một hành tinh càng gần Mặt Trời,
nó di chuyển càng nhanh.
Tại sao?
Liệu có một lực vô hình nào từ Mặt Trời đã gây ra
sự thay đổi trong chuyển động này?
Nếu vậy, thì nó hoạt động như thế nào?
Liệu có một quy tắc toán học đơn giản nào để miêu tả nó?
Có thể một thứ gì đó như Luật Đàn hồi của Hooke?
Có thể.
Nhưng dù cố gắng thế nào,
Christopher Wren vẫn không thể tìm ra được.
Thề tôi đã cố gắng hết sức rồi.
Nó quá tầm tôi.
Tôi xin cá một cuốn sách giá 40 shilling
cho ai có thể giải được nó!
Cuốn sách đó là của tôi rồi, ông Wren.
Tôi đã tính toán xong rồi.
Halley rất mừng rỡ.
Cho chúng tôi xem đi, ông Hooke.
Nhưng hàng tháng trôi qua, và Hooke vẫn không đưa ra được gì.
Ông cũng không tính ra được.
Không ai trong số họ có thể.
Cuối cùng, Halley chịu không nổi các lý do của Hooke nữa.
Halley biết phải có ai đó, ở đâu đó,
có thể làm được điều này.
Một nhà toán học ở Cambridge thì sao?
Hết sức thông minh.
Ông đã giải được những vấn đề cốt lõi về bản chất ánh sáng
từ nhiều năm trước, khi ông mới chỉ 22.
Và ông đã phát minh ra kính viễn vọng phản xạ.
Một người kỳ lạ.
Đã biến mất một thời gian rồi.
do một chút cãi vã với Hooke về khám phá của ông về ánh sáng.
Ông hoàn toàn suy sụp vì nó
và đã trốn ở Cambridge từ đó tới giờ.
Halley tự hỏi liệu con người kỳ lạ và,
cực kỳ khó tính này, có thể thành công
ở nơi Hooke và những người khác đã thất bại.
Điều ông không thể biết,
điều không ai có thể tưởng tượng vào lúc đó,
là vô số phương diện
mà thế giới sẽ mãi mãi bị thay đổi nhờ cuộc gặp này
vào một ngày tháng Tám năm 1684.
Isaac Newton được sinh ra ở Anh
vào ngày Giáng Sinh năm 1642.
Từ trước khi ông mở mắt, cha ông đã mất rồi.
Mẹ ông bỏ ông từ khi ông mới ba tuổi
và chỉ trở về khi ông đã 11.
Khi trở về, bà đã có một gia đình và chồng mới,
một người cha kế mà Isaac Newton căm ghét.
Thứ giúp Newton thoát khỏi cuộc sống gia đình tệ hại
chính là niềm đam mê thấu hiểu mọi thứ của ông,
đặc biệt là với tự nhiên.
Vào năm 1661, chàng trai tài năng Isaac vào học Trường Trinity
tại Đại học Cambridge,
nơi ông liên tục là một học sinh kém,
không có bạn bè hoặc gia đình yêu thương
để ở bên vỗ về và động viên.
Newton hầu như cô độc, luôn nhốt mình trong phòng,
học Triết học Hy Lạp cổ đại,
hình học và ngôn ngữ,
và nghiền ngẫm những câu hỏi sâu sắc
về bản chất của tự nhiên, không-thời gian, và chuyển động.
Nhà khoa học này đồng thời cũng là một người thần bí.
Newton tin vào những kiến thức bí mật
của giả kim thuật, chỉ được biết đến bởi một nhóm nhỏ
các nhà hiền triết cổ đại, đang chờ đợi để được khám phá lần nữa.
Ông hy vọng học được cách biến kim loại bình thường
thành bạc và vàng,
và có khi là chế tạo được thuốc trường sinh,
bí mật của sự bất tử.
Ông đồng thời cũng bị ám ảnh
với việc tìm những thông điệp bí mật trong những từ ngữ của Kinh Thánh.
Ông nghiền ngẫm các bản dịch của nhiều ngôn ngữ khác nhau,
hy vọng có thể giải mã lời dặn dò từ Chúa.
Ông tỉ mỉ tính toán trong một cố gắng
để tìm ra thời điểm sự trở lại của Chúa Jesus.
Công trình nghiên cứu cả đời về giả kim
và Kinh Thánh chưa bao giờ dẫn đến đâu cả.
Khi Halley tìm đến Newton vào ngày định mệnh đó,
ông đang sống như một kẻ ẩn dật lánh đời.
Đến lúc đó Newton đã lẩn trốn suốt 13 năm,
sau khi Robert Hooke công khai cáo buộc Newton ăn cắp
công trình đột phá của ông về ánh sáng và màu sắc.
Thực ra, là Isaac Newton
đã giải được bí ẩn về quang phổ ánh sáng,
không phải Robert Hooke.
Chấn thương tâm lý này rất nặng và sâu,
và Newton quyết sẽ không bao giờ để bản thân trải qua việc
bị công khai lăng nhục như thế lần nữa.
Thưa ông, tôi không nghĩ ông còn nhớ
cuộc gặp của chúng ta vài năm trước?
Có chứ, ông Halley.
Tôi xin lỗi vì đã làm phiền ông.
Đừng khách sáo nữa, nói thẳng vào vấn đề đi.
Tôi đã nói chuyện với các bạn của chúng ta, ông Wren và ông Hooke.
Tên khốn Hooke đó không phải bạn tôi.
Phải, tôi hiểu, thưa ông.
Nhưng vấn đề là chúng tôi đang tranh luận
về vấn đề sự vận động của các hành tinh.
Chúng tôi đều đồng ý rằng một dạng lực hút nào đó
từ Mặt Trời điều khiển sự vận động của các hành tinh
Chúng tôi nghi ngờ rằng phải có một quy tắc toán học
có thể miêu tả cách lực này
thay đổi theo khoảng cách.
Và nghe tiếng tài năng của ông...
Phải, phải, lực hút của trọng lực
tỷ lệ nghịch với bình phương khoảng cách.
Đó là lý do các hành tinh di chuyển theo hình elip.
Nhưng, thưa ông, làm sao mà ông biết được?
Ồ, tôi đã tính toán ra nó từ khoảng năm năm trước.
Tôi xin ông, hãy cho tôi xem.
Tính toán đó ở đây...
đâu đó thôi.
Thôi, không sao.
Tôi sẽ tính lại và đảm bảo
sẽ gửi nó cho ông.
Điều này quả thực ấn tượng!
Tại sao chúng tôi chưa được nghe gì về nó trước đây?
Newton nhớ quá rõ
những gì Hooke đã làm với ông
lần cuối ông đưa ra một ý tưởng mới.
Vừa lúc Halley bắt đầu nghĩ
liệu Newton có đang ba hoa như Hooke đã từng không,
một người đưa thư tới với một phong bì từ Newton.
Đây là những trang mở đầu của khoa học hiện đại
với tầm nhìn bao quát tất cả của nó về tự nhiên…
những định luật bất biến về chuyển động, trọng lực…
không chỉ cho Trái Đất,
mà là cho cả vũ trụ.
Halley chạy vội về Cambridge
Ông Newton, tôi xin ông hãy viết tất cả những điều này
thành 1 cuốn sách ngay lập tức.
Tôi xin đảm bảo rằng Hội đồng Hoàng gia sẽ xuất bản nó.
Nhưng chỉ có một vấn đề nhỏ.
Chúng tôi đều đồng ý
rằng ông Newton đã tạo ra một kiệt tác
Tuy nhiên, tôi e rằng Hội đồng Hoàng gia đã...
ừm, tiếc là doanh số của cuốn Lịch sử loài cá...
đã không được như chúng tôi kỳ vọng.
Nó cũng là một cuốn sách rất ấn tượng.
Rất đầy đủ và chi tiết.
Thật đấy.
Nó chứa đầy những hình minh họa ấn tượng về...
ừm, cá.
Doanh số đáng thất vọng dẫn đến một vấn đề lớn hơn.
Hội đồng Hoàng gia đã gần như tiêu hết
ngân quỹ cả năm để in cuốn Lịch sử loài cá.
Trên thực tế, họ thiếu tiền mặt tới nỗi
họ phải trả lương cho Halley
bằng những cuốn sách không bán được của họ.
Không có tiền để in cuốn Principia của Newton,
cuộc cách mạng khoa học đang như chỉ mành treo chuông.
Nếu không nhờ nỗ lực phi thường của Halley,
công trình kiệt tác của một Newton ẩn dật
có lẽ đã không bao giờ thấy ánh sáng ban ngày.
Nhưng Halley coi đây là sứ mệnh của mình,
hoàn toàn quyết tâm đưa thiên tài của Newton tới với thế giới.
Ở thời kỳ tiền khoa học đó,
thế giới bị thống trị bởi nỗi sợ này
đang sắp bước vào một cuộc cách mạng.
Tất cả đều phụ thuộc vào việc liệu Edmond Halley
có thể đưa cuốn sách của Newton ra với công chúng không.
Halley không chỉ đã biên tập cuốn sách của Newton,
mà còn xuất bản nó bằng tiền túi của ông.
Newton hoàn thành hai cuốn đầu tiên,
xây dựng nền tảng toán học
cho vật lý chuyển động.
Cuốn thứ ba sẽ là cuốn quyết định xem
ai thắng vụ cá cược quán cà phê.
Newton áp dụng các quy tắc của ông để giải thích
mọi sự vận động được biết đến trên Trái Đất,
Mặt Trăng và các hành tinh.
Tiếc thay, có một vấn đề.
Giờ Halley còn đồng thời phải đảm nhiệm
vai trò bác sĩ tâm lý cho Newton nữa.
Isaac, tôi e rằng ông Hooke yêu cầu
được ghi nhận trong phần mở đầu cuốn sách thứ ba.
Nhưng tôi đã làm thế rồi mà.
Cảm ơn ông ta, ông Wren và cả ông
vì đã khuyến khích tôi nghĩ lại về các vấn đề thiên văn.
Ông Hooke đang rêu rao ở London rằng
rằng ông lấy Định luật vạn vật hấp dẫn từ ông ta.
Sao, cái tên khốn đó...
Không bao giờ!
Tôi thà đốt quyển sách thứ ba
còn hơn làm vấy bẩn nó bằng một lời nói dối như vậy.
Đừng bận tâm đến Hooke.
Ông ta rồi sẽ sớm bị quên lãng
khi những ý tưởng của ông sẽ vẫn được ca tụng.
Lại những cuốn sách đó nữa sao?
Chúng ta phải để chúng đâu đây?
Chúng ta đã nói về chuyện này rồi mà, Mary.
Đây là tiền lương của anh từ Hội đồng.
Họ không còn thứ gì khác để trả anh cả.
Giá như ông Hooke và ông Newton
được giống như anh.
Halley và Wren quyết định chất vấn Hooke
về những lời tuyên bố của ông ấy.
Định luật đó là của tôi!
Tôi đã chứng minh nó trước.
Vậy hãy đưa bằng chứng của ông ra đây ngay.
Cho chúng tôi xem đi.
Hẳn nhiên chúng tôi đợi cũng đủ lâu rồi.
Các ông chỉ cần tin lời tôi thôi.
Lời nói miệng có thể thuyết phục được ở đâu đó,
nhưng không phải ở đây.
Bằng chứng hoặc rút lui đi, ông Hooke.
Tên khốn Newton. ta sẽ bắt hắn trả giá.
Nếu không phải nhờ Edmond Halley,
cuốn sách vĩ đại của Newton sẽ chưa bao giờ được lên ý tưởng,
hay được viết, hay được xuất bản.
Được rồi, thế thì sao?
Điều đó ảnh hưởng gì tới chúng ta?
Sao phải trầm trọng thế?
Khi Isaac Newton được sinh ra tại ngôi nhà này
năm 1642, thế giới đã rất khác.
Mọi người đều nhìn vào sự hoàn hảo
của các chuyển động đều đặn của các hành tinh trên trời
và chỉ có thể thấy nó như một công trình
của một người chế tạo vĩ đại.
Còn cách nào khác để giải thích nữa?
Chỉ có một cách một thứ như thế có thể tồn tại
trong tưởng tượng của họ;
chỉ một câu trả lời duy nhất--
Chúa.
Vì những lý do chúng ta không thể biết,
Chúa đã chọn tạo ra Hệ Mặt Trời như vậy.
Nhưng lời giải thích này là một ngõ cụt.
Nó không dẫn tới những câu hỏi khác.
Rồi Newton xuất hiện,
một người yêu kính Chúa, đồng thời cũng là một thiên tài
Ông có thể viết ra những định luật của tự nhiên
bằng những công thức toán học hoàn hảo
những dòng công thức có thể áp dụng cho tất cả--
từ táo, Mặt Trăng, các hành tinh
và rất nhiều nữa.
Vẫn đứng giữa thời Trung Cổ,
Isaac Newton đã tưởng tượng ra cả Hệ Mặt Trời.
Các định luật của Newton về trọng lực và chuyển động
tiết lộ cách Mặt Trời giữ những thế giới lại quanh mình.
Công thức của ông xóa đi nhu cầu
cần đến một người sáng chế vĩ đại
để giải thích cho sự chính xác và vẻ đẹp của Hệ Mặt Trời.
Trọng lực chính là nhà chế tạo đó.
Vật chất tuân theo những quy luật chúng ta có thể khám phá,
những quy luật Kinh Thánh chưa nói tới.
Câu trả lời của Newton về cách Hệ Mặt Trời hoạt động
mở cửa cho vô vạn câu hỏi khác.
Principia đồng thời cũng tình cờ bao gồm
việc phát minh ra phép tính vi phân,
và những nền tảng lý thuyết đầu tiên
cho cái kết của sự cầm tù của chúng ta trên Trái Đất--
du hành vũ trụ.
Newton tưởng tượng một quả đạn pháo được bắn...
với lực nổ tăng dần.
Ông tranh luận rằng với tốc độ đủ cao,
lực kéo của trọng lực có thể bị phá vỡ,
và quả đạn pháo có thể thoát
ra quỹ đạo của Trái Đất.
Điều này thay đổi tất cả.
Cuốn Principia Mathematica của Newton giải phóng chúng ta theo một cách khác.
Bằng cách tìm ra các định luật tự nhiên
quy định sự đến và đi của sao chổi,
ông tách sự vận động của bầu trời
ra khỏi nỗi sợ từ nghìn xưa của chúng ta.
Nếu Halley đã không hết mình ủng hộ Newton suốt bao nhiêu năm đó,
có lẽ thế giới sẽ chỉ nhớ đến ông nhờ những khám phá lớn của riêng ông.
Nhưng thứ duy nhất nhiều người nhớ đến
là một ngôi sao chổi, mỉa mai là phát hiện ra sao chổi
lại là một trong số ít những thứ Halley chưa bao giờ làm.
Có băng ở mạn thuyền
Bẻ lái!
Sau khi xuất bản cuốn Principia
Halley nhận lệnh từ đức vua dẫn đầu 3 cuộc hải hành,
những cuộc thám hiểm khoa học để giải quyết vấn đề định hướng cho Hải quân Anh.
Halley tận dụng cơ hội này để tạo ra tấm bản đồ từ trường đầu tiên của Trái Đất.
Và ông đồng thời cũng là một doanh nhân.
Halley đã hoàn thiện chiếc chuông lặn...
và dùng nó để bắt đầu
một chiến dịch thương nghiệp trục vớt tài sản phát đạt
Tiến sĩ Halley đó lần này chắc xong rồi.
Tôi đoán ông ta ở dưới đó ít cũng phải bốn tiếng rồi.
Không phải người có thể mạo hiểm mạng sống người khác,
Halley tự mình thí nghiệm mọi phát minh của ông.
Tôi đã lặn được đúng 4 tiếng kể từ khi chúng ta khởi hành.
Không tệ cho độ sâu 10 sải.
Ông phát minh ra bản đồ thời tiết.
Và các biểu tượng ông tạo ra để biểu thị hướng gió chính
vẫn được dùng ngày nay.
Halley thiết lập nền tảng
cho ngành khoa học thống kê dân số.
Làm thế nào?
Ông so sánh mức độ sinh, kết hôn, chết,
và mật độ dân số tại London và Paris.
Ông thực sự đã phải đi bộ
hết toàn bộ chu vi Paris
để biết kích cỡ của nó.
Ông đi tới kết luận
rằng vì khoảng gần một nửa người lớn thất bại
trong việc sinh những người con
có thể lớn tiếp để sinh sản trong tương lai,
mỗi cặp vợ chồng cần có bốn người con
để duy trì được mức dân số.
Cũng chính Edmond Halley đã cho ta biết
quy mô thực sự của Hệ Mặt Trời.
Ông đã tìm ra một cách thông minh để tính khoảng cách
từ Trái Đất tới Mặt Trời.
nó bao gồm cả việc đo đạc chính xác thời gian cần thiết
để hành tinh Sao Kim cắt ngang đĩa Mặt Trời.
27 năm sau khi Halley mất,
Thuyền trưởng James Cook có chuyến đi đầu tiên tới Tahiti
với mục đích chính là để kiểm nghiệm phương pháp của Halley
khi Sao Kim đang dịch chuyển cắt ngang Mặt Trời.
Dùng một màng chắn đặc biệt để bảo vệ mắt
khỏi bị tổn thương do nhìn trực diện vào Mặt Trời
Cook và người của ông đã giúp chúng ta biết
rằng Mặt Trời cách Trái Đất 150 triệu km.
Và Halley là người đầu tiên nhận ra
rằng những vì sao “cố định” thực ra không cố định chút nào.
Ông đã làm điều đó như thế nào?
Ông nghiên cứu những quan sát được thực hiện
bởi các nhà thiên văn Hy Lạp cổ đại về các vì sao sáng nhất.
Và ông so sánh chúng với những quan sát
tự ông thực hiện trên cùng những vì sao đó, 1800 năm sau.
Tại sao chưa ai nhận ra điều này trước đây?
Halley nhận ra rằng mọi thứ chỉ rõ ràng
khi bạn đợi đủ lâu giữa các lần quan sát.
Sẽ khó quan sát chuyển động của những thứ
ở cách ta quá xa.
Và những ngôi sao thì ở quá xa
đến mức bạn cần theo dõi chúng hàng nhiều thế kỷ
mới có thể phát hiện ra được chúng có chuyển động.
Halley đã tìm ra đầu mối đầu tiên cho một thực tế phi thường,
mọi vì sao đều đang chuyển động: lướt qua nhau,
mọc lên và lặn xuống như xe ngựa vòng quanh
trong điệu nhảy theo định luật Newton quanh tâm thiên hà của chúng ta.
Và, ồ phải, còn chuyện về ngôi sao chổi đó nữa.
Những vị khách kỳ lạ và đẹp đẽ trên bầu trời
cứ xuất hiện không báo trước đó là gì vậy?
Halley đã khám phá bí ẩn này như cách một thám tử lảm,
bằng cách tập hợp lời khai của mọi nhân chứng đáng tin.
Ghi nhận sớm nhất về các sao chổi
mà Halley có thể tìm thấy được thực hiện ở Constantinople
bởi Nikephoros Gregoras, một nhà thiên văn và nhà tu La Mã
vào tháng Sáu năm 1337.
Halley truy đuổi mọi bằng chứng thiên văn
về những lần có sao chổi ở Châu Âu từ 1472 tới 1698.
Và hãy nhớ rằng, hồi đó chưa hề có
máy tìm kiếm hay máy tính.
Tất cả những gì Halley có chỉ là sách và trí óc của ông.
Giờ thì đây mới là phần khó nhất,
Halley phải từ các quan sát của từng ngôi sao chổi
và tìm ra hình dáng lộ trình của nó qua vũ trụ
Chưa ai trừ Newton từng thử cố gắng
áp dụng một bộ công thức mới vào các vấn đề thiên văn.
Qua một hành trình toán học gian khó và vô cùng xuất sắc,
Halley khám phá ra rằng sao chổi bị giữ bởi Mặt Trời
trong những quỹ đạo dài hình elip.
Và ông là người đầu tiên biết sao chổi nhìn thấy năm 1531,
1607, và 1682...
thực ra chỉ là một--
--một ngôi sao chổi cứ quay lại đây mỗi 76 năm.
Đó là một ví dụ xuất sắc cho khả năng phát hiện quy luật,
ông dự đoán nó sẽ lại được thấy lần nữa
hơn 50 năm sau trong tương lai.
Suốt hàng triệu năm, sao chổi là thứ của những kẻ huyền bí,
những người coi chúng chỉ là thứ báo điềm gở cho nhân loại.
Halley phá đổ sự độc chiếm đó của họ,
thắng họ ở ngay trò chơi của họ,
một trò chơi mà chưa nhà khoa học nào từng chơi trước đây--
--tiên tri.
Và ông không hề lảng tránh món cá cược của mình.
Như Babe Ruth khi dự đoán
cú đánh của ông sẽ rơi vào đâu trên khán đài,
Halley nói hẳn hoi rằng ngôi sao chổi đó sẽ trở lại
vào cuối năm 1758, trên một vùng trời cụ thể,
theo một lộ trình cụ thể.
Gần như chưa có lời tiên tri nào của những người huyền bí
có thể có độ chính xác chi tiết cao đến thế.
Đó chính là sao chổi Halley.
Ở ngoài rìa Thái Dương Hệ này,
trông nó không ấn tượng lắm.
Chỉ là một khối băng và đá trôi trong vũ trụ.
Đó là vì khi vượt quá quỹ đạo của Sao Hải Vương,
gần 5 tỷ km từ Mặt Trời,
sao chổi sống những cuộc đời rất tĩnh lặng.
Khi nó chạm tới điểm gần cuối của quỹ đạo,
nó giảm tốc dần cho đến khi Mặt Trời không cho nó đi nữa.
Đó là khi nó bắt đầu rơi trở lại vào bên trong Hệ Mặt Trời.
Sao chổi Halley sẽ lại rơi tự do quanh Mặt Trời.
Mọi thứ trong Hệ Mặt Trời của chúng ta: Trái Đất, Mặt Trăng
các hành tinh, sao chổi, thiên thạch,
tất cả đều đang rơi tự do quanh Mặt Trời.
Trọng lực kéo các hành tinh về phía Mặt Trời,
nhưng vì động lượng quay quỹ đạo của chúng,
chúng cứ đi vòng quanh Mặt Trời, không bao giờ rơi thẳng vào nó.
Robert Hooke đã mất nhiều năm trước đó,
do phá hoại sức khỏe mình bằng nhiều thói quen xấu...
dùng những chất gây nghiện hàng ngày.
Vài tháng sau, Newton được bầu chọn thay thế ông
vào vị trí chủ tịch Hội đồng Hoàng Gia.
Người ta nói rằng có một bức chân dung Hooke
từng được treo ở đây.
Halley sống tiếp để đạt được nhiều thành tựu hơn nữa.
Ông làm việc cho tới lúc chết vào năm 85 tuổi.
Hành động cuối của ông là gọi một ly rượu vang.
Ông uống cạn nó trong khoan khoái...
và trút hơi thở cuối cùng.
Vài người tin là vào một đêm như thế này
Isaac Newton cuối cùng đã trả được mối thù
với Robert Hooke.
Nhưng lời tiên đoán của Halley đã không bị quên lãng.
50 năm sau,
khi thời điểm được tiên đoán đã đến,
các nhà thiên văn khắp thế giới tranh nhau
để là người đầu tiên nhìn thấy ngôi sao chổi.
Họ đã không phải thất vọng.
Nó vẫn được chào đón trở lại mỗi 76 năm kể từ đó.
Khi sao chổi Halley quay trở lại bầu trời,
ánh mặt trời đun nóng lớp băng trên bề mặt nó,
một lần nữa giải phóng
lượng khí và bụi được giữ bên trong.
Lần ghé thăm gần đây nhất của sao chổi Halley
là vào năm 1986.
Và nếu bạn đang xem điều này vào năm 2061,
rằng bạn sẽ biết là nó đã trở lại.
Mong bạn sẽ cảm nhận sự choáng ngợp của những người
đã đến trước bạn...
và không hề thấy sợ hãi.
Các định luật của Newton đã giúp Edmond Halley
nhìn thấy tương lai 50 năm
và dự đoán hành vi của một ngôi sao chổi.
Các nhà khoa học đã dùng những định luật này kể từ đó,
mở đường tới Mặt Trăng
và ra cả bên ngoài Hệ Mặt Trời.
Đứa trẻ trong nôi đã bắt đầu tập đi...
và biết hơn về vũ trụ.
Điều đó đưa tôi...
... tới lời tiên tri cuối cùng.
Chỉ dùng những định luật về trọng lực của Newton,
các nhà thiên văn chúng tôi có thể tự tin tiên đoán
rằng vài tỷ năm nữa,
thiên hà của chúng ta, Ngân Hà,
sẽ nhập làm một với thiên hà hàng xóm, Andromeda.
Bởi vì khoảng cách giữa các vì sao
là quá lớn so với kích cỡ của chúng,
sẽ gần như không vì sao nào trong hai thiên hà chạm vào nhau.
Bất cứ sự sống nào trong tương lai xa xôi đó
sẽ an toàn, nhưng họ sẽ được chiêm ngưỡng một show ánh sáng
kỳ diệu kéo dài hàng tỷ năm...
một vũ điệu của năm trăm tỷ ngôi sao...
trên nền nhạc được nghe thấy đầu tiên trên một thế giới nhỏ bé
bởi một con người có một người bạn thực sự.